G.K. Chesterton
(1874-1936) Fragmenten uit "Orthodoxie".
De dingen die het vrijmoedigst door geavanceerde lieden
tegen grote massa’s luisteraars gezegd worden, zijn meestal die, welke volkomen
strijdig zijn met de feiten. Een frase van gemakkelijke liberaliteit, telkens
en telkens geuit in ethische gezelschappen en godsdienstige bijeenkomsten,
luidt: "De godsdiensten der aarde verschillen in ritueel en vormen, maar
zij zijn hetzelfde in wat zij leren". Dat is een leugen; het is het
tegenovergestelde van de feiten. De godsdiensten der aarde verschillen niet
over het algemeen in ritueel en vormen; zij verschillen over het algemeen in
wat zij leren. Het is alsof iemand zou zeggen: "Laat u niet misleiden door
het feit dat De Kerkbode en De Vrijdenker er totaal verschillend uitzien; dat
het ene driehoekig en het andere zeshoekig is; dat het ene geschilderd is op
kalfsperkament en het andere gegrift is in marmer. Lees ze, en je zult zien dat
ze hetzelfde zeggen".
De waarheid is natuurlijk, dat ze hetzelfde zijn in alles
behalve in het feit, dat ze niet hetzelfde zeggen. Zij stemmen overeen in
machinerie; bijna iedere grote godsdienst op aarde werkt met dezelfde
uiterlijke methoden, met priesters, met schrifturen, altaren, gezworen
broederschappen, bijzondere feesten. Zij stemmen overeen in de manier van
onderricht geven; waarin zij verschillen, dat is in wat onderwezen wordt.
Heidense optimisten en oosterse pessimisten wilden alle twee tempels hebben,
juist zoals Liberalen en Tories allebei kranten wilden hebben. Leerstelsels,
die bestaan om elkaar te gronde te richten, hebben allebei schrifturen, juist
zoals legers die bestaan om elkaar te gronde te richten, allebei kanonnen
hebben.
